ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΜΟΝΗ της στη Γερμανία η Hesse αλληλογραφεί συστηματικά με τον επιστήθιο φίλο της, μινιμαλιστή καλλιτέχνη Sol Le Witt. Στο γνωστότερο απόσπασμα από την αλληλογραφία τους, που σας μεταφράζω παρακάτω, ο Sol παρακινεί την Eva να παραδοθεί στην τέχνη της και απλώς να ΚΑΝΕΙ. Είναι το συγκλονιστικότερο γράμμα στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης κι επιστρέφω σε αυτό πολύ συχνά όταν κολλάω κάπου. Είναι μια ωδή στο να κάνεις βλακείες, όσο μεγαλύτερες και περισσότερες μπορείς. Θα έπρεπε να το κρατά πάνω του κάθε νέος φοιτητής σχολής καλών τεχνών.
Εδώ μεταφρασμένο ένα απόσπασμά του:
Αγαπητή Εύα,
Έχει περάσει σχεδόν ένας μήνας από τότε που μου έγραψες και ενδεχομένως να έχεις ξεχάσει –αν και αμφιβάλλω– την ψυχική σου κατάσταση.
Φαίνεσαι η ίδια όπως πάντα, και ούσα εσύ, μισείς την κάθε στιγμή. Μην το κάνεις! Μάθε να λες «άντε γαμήσου!» στον κόσμο μία στο τόσο. Έχεις κάθε δικαίωμα.
Απλώς σταμάτα να σκέφτεσαι, να ανησυχείς, να κοιτάς πίσω από τον ώμο σου, να αναρωτιέσαι, να αμφιβάλλεις, να φοβάσαι, να πονάς, να ελπίζεις σε μια εύκολη διέξοδο, να αρπάζεσαι, να μπερδεύεσαι, να μουρμουρίζεις, να γκρινιάζεις, να κλαίγεσαι, να ταπεινώνεσαι, να σκοντάφτεις, να σκουντουφλάς, να μουδιάζεις, να ποντάρεις, να γκρεμίζεσαι, να χτυπιέσαι…
Σταμάτα και απλώς ΚΑΝΕ!
Από τις περιγραφές σου και απ’ όσα γνωρίζω για την παλαιότερη δουλειά και τις ικανότητές σου τα έργα που κάνεις ακούγονται πολύ καλά. «Ζωγραφίζω – καθαρά, ξεκάθαρα αλλά αλλοπρόσαλλα πράγματα σαν μηχανές, μεγαλύτερα και πιο έντονα… πραγματικές ανοησίες».
Αυτό ακούγεται καλό, υπέροχο – ανοησίες. Κάνε κι άλλα! Περισσότερα ανόητα, τρελά, ηλίθια, περισσότερες μηχανές, περισσότερα στήθη, πέη, cunts, οτιδήποτε, κάν’ τα να βρίθουν από ανοησίες. Προσπάθησε να γαργαλήσεις κάτι μέσα σου, το «αλλόκοτο χιούμορ σου». Ανήκεις στο πιο μύχιο μέρος του εαυτού σου.
«Μη σκας για το cool, φτιάξε το δικό σου cool, τον δικό σου κόσμο».
Αν φοβάσαι, κάνε τον φόβο να λειτουργήσει υπέρ σου! Σχεδίασε και ζωγράφισε τον φόβο και το άγχος σου. Και σταμάτα να ανησυχείς για μεγάλα, βαθιά πράγματα, όπως το να καταλήξεις σε έναν σκοπό και μια συνεπή προσέγγιση στη ζωή. Πρέπει να εξασκηθείς στο να είσαι απερίσκεπτη, ανόητη, χαζή, δίχως σκέψη, άδεια. Τότε μόνο θα μπορέσεις να ΚΑΝΕΙΣ!
Έχω μεγάλη εμπιστοσύνη σε σένα και παρόλο που βασανίζεις τον εαυτό σου, η δουλειά που κάνεις είναι πολύ καλή. Προσπάθησε να κανείς ΚΑΚΗ δουλειά, το χειρότερο που μπορείς να σκεφτείς, αλλά κυρίως χαλάρωσε και άφησέ τα όλα να πάνε στον διάολο – δεν είσαι υπεύθυνη για τον κόσμο, είσαι μονάχα υπεύθυνη για τη δουλειά σου, οπότε ΚΑΝ’ ΤΗΝ!
Αλλά αν η ζωή θα ήταν ευκολότερη για σένα αν σταματούσες, σταμάτα. Μην τιμωρείς τον εαυτό σου. Ωστόσο, νομίζω ότι η δημιουργία είναι τόσο βαθιά ριζωμένη μέσα σου που θα ήταν ευκολότερο απλώς να ΚΑΝΕΙΣ! Ίσως χρειάζεσαι αυτό το μαρτύριο για να πετύχεις σε αυτό που κάνεις. Και ίσως σε ωθήσει να κάνεις κάτι καλύτερο. Αλλά είναι πολύ επώδυνο, το ξέρω. Θα ήταν καλύτερα αν είχες την αυτοπεποίθηση απλώς να κάνεις τα πράγματα και να μη σκέφτεσαι τόσο. Δεν μπορείς να αφήσεις ήσυχο τον «κόσμο» και την «ΤΕΧΝΗ» και να πάψεις να χαϊδεύεις τον εγωισμό σου; Μπορείς να κάνεις τα πάντα.
Θα ήθελα πολύ να δω τη δουλειά σου, αλλά θα πρέπει να αρκεστώ στο να περιμένω μέχρι τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο. Είδα στις Lucy’s φωτογραφίες από τα νέα έργα του Tom. Είναι εντυπωσιακά. Ενημερώστε με για το πώς πάνε οι εκθέσεις και τέτοια πράγματα.
Η δουλειά μου έχει αλλάξει από τότε που έφυγες και είναι πολύ καλύτερη. Θα κάνω μια έκθεση στις 4-9 Μαΐου στην Daniels Gallery 17 E 64yh St (εκεί όπου ήταν ο Emmerich), μακάρι να μπορούσες να έρθεις.
Αγάπη και στους δυο σας
Sol