Καταγραφές από το διαδίκτυο
«Ο ήλιος δεν δύει ποτέ στο διαδίκτυο˙κάπου στον κόσμο την οποιαδήποτε στιγμή ένας ηλεκτρονικός χιτώνας δέχεται φως και μετατρέπει τις ακτίνες του ήλιου σε ροή του μηδέν και του ένα». Thomas J. Campanella, Eden By wire
Επέκταση της όρασης
Από τις πιο ενδιαφέρουσες προσεγγίσεις του διαδίκτυου είναι αυτή που αναφέρεται από τον William Mitchell 1 σαν την εξομοίωσή του με ένα δίκτυο ηλεκτρονικών νεύρων που τα άκρα τους καταλήγουν στις ηλεκτρονικές κάμερες του διαδικτύου. Αυτές οι κάμερες (Web cameras) λειτουργούν σαν μια ψηφιακή επέκταση της ανθρώπινης όρασης που έρχεται να συμβάλει δραστικά στην αναδόμηση της αντίληψης που έχουμε για τον χώρο μέσα από την ταυτόχρονη αντίληψη διαφορετικών γεωγραφικών περιοχών, μακρινών και κοντινών πλάνων, πραγματικού και ψηφιακού χώρου, και την ασώματη (disembodied) ύπαρξη και επικοινωνία του χρήστη μέσα σε αυτούς.
Κλίμακα-Σύνορα
Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι πέρα από την ιδέα της δύναμης των δέκα όπως αυτή έχει διατυπωθεί για τις διαφορετικές κλίμακες αντίληψης του χώρου έρχεται να προστεθεί και το στοιχείο της ταυτόχρονης αντίληψης και οπτικής ενός ευρέου φάσματος αυτών. Η ικανότητα να είναι διαρκώς ανοικτό ένα παράθυρο που εμπεριέχει ταυτόχρονα και σε πραγματικό χρόνο ένα μεγάλο φάσμα εικόνων από τον πλανήτη μας, – από τις διαρκώς ανανεώσιμες εικόνες που αποστέλλουν οι δορυφόροι στα παράθυρα του υπολογιστή μας 2 έως τις κοντινές λήψεις που παρέχονται σχεδόν από κάθε διαφορετική αστική περιοχή 3 και τις εικόνες και ήχους από το απόλυτα φυσικό τοπίο 4, -δημιουργούν τα δεδομένα μιας νέας αντίληψης που συχνά χαρακτηρίζει το διαδίκτυο ως αντιχωρική τεχνολογία.
Αν η δυνατότητα επικάλυψης και αντιπαράθεσης διαφορετικών χρονικά περιόδων μνήμης σε νέους αναστρέψιμους και μη χρονικά γραμμικούς συνδυασμούς που εισήγαγαν τα ψηφιακά μέσα και ιδιαίτερα το βίντεο δημιούργησε μια νέας μορφής μνήμη, την “ηλεκτρονική” 5, κατά τρόπο ανάλογο η διαδικτυακή τεχνολογία δημιουργεί καινούργιες μορφές καταγραφής και αντίληψης του χώρου όπως αυτές προκύπτουν μέσα από την ταυτόχρονη αντιπαράθεση και επικάλυψη διαφορετικών προοπτικών, κλιμάκων και γεωγραφικών συντεταγμένων του.
Ταυτόχρονα συντελείται και ένας επαναπροσδιορισμός, η καλύτερα μια κατάργηση των γεωγραφικών αλλά και των πολιτικών συνόρων όπως αυτά είναι δομημένα μέσα από τα υπάρχοντα πολιτικά και κοινωνικά δεδομένα.
Ψηφιακά χαρακτηριστικά: Χρονική διάρκεια –διάδραση –επικοινωνία
Η καταγραφή όπως προκύπτει από την χρήση του internet, εκτός από το ότι δεν παύει να εμπεριέχει συγκεκριμένα ειδικά χαρακτηριστικά λόγω της χρονικής διάρκειάς της, -όπως εξάλλου ενυπάρχουν και σε άλλες μορφές ψηφιακών καταγραφών, -διευρύνεται εφόσον εμπεριέχει και την έννοια της διαρκούς ανανέωσης της επικοινωνίας και της συνεχούς εξάρτησης της από τα χαρακτηριστικά του χώρου, -όπως αυτά μεταβάλλονται με την πάροδο του χρόνου. Συνεπώς οι υπό καταγραφή ήχοι και εικόνες αστικών η άλλων τοπίων, εκτός απο το γεγονός ότι αλληλοσυνδέονται μέσα απο την ταυτόχρονη προβολή τους, μεταβάλλονται ανάλογα με την χρονική στιγμή παραγωγής τους και την αυτόματη μετάδοσή τους στον δέκτη. Η πληροφορία κινείται με την ταχύτητα του φωτός και σαν τέτοια δημιουργεί ένα καινούργιο φάσμα αλληλεπίδρασης ανάμεσα στον πομπό και στον δέκτη.
Εκτός όμως από την διαρκή και συνεχή μετάδοση του σήματος, ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της διαδικτυακής καταγραφής είναι και η έννοια της διάδρασης, δηλαδή της επίδρασης και της πλοήγησης του χρήστη στη ροή της πληροφορίας, -ιδιότητα που ενυπάρχει όλο και περισσότερο στις σύγχρονες μορφές επικοινωνίας στο διαδίκτυο. Η καταγραφή με αυτό τον τρόπο, ξεπερνάει τα όρια της γραμμικής μετάδοσης της πληροφορίας, αποκτά μια νέα μορφή σχεδιασμού η οποία εμπλέκει το παρελθόν και το μέλλον, -τη μελέτη της συμπεριφοράς και την πιθανή πρόβλεψη της δράσης του χρήστη και κατά συνέπεια τη μετατροπή της από μια απλή θέαση δεδομένων σε ένα πιο «ζωντανό» οργανισμό. Ο «ζωντανός» οργανισμός αυτός συνδιαλέγεται και αναπροσαρμόζεται σε σχέση με τη συμπεριφορά ή τις επιθυμίες του χρήστη.
Ο σχεδιασμός της μη γραμμικής πληροφορίας, με τη σειρά του, αποκτά την δική του δυναμική και ανοίγει καινούργιους δρόμους έρευνας και αναζήτησης οι οποίοι σχετίζονται με τον ίδιο τον κώδικα 6 -τη γλώσσα της επικοινωνίας και τον τρόπο που εκείνος διαχειρίζεται την πληροφορία, τις διαδοχικές αντιδράσεις του χρήστη -ακόμα και τον χρόνο αναμονής του/ παραμονής του ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τις δυνατότητες του δικτύου. Ο κώδικας εκτός από το γεγονός ότι προκύπτει και σχετίζεται άμεσα με την ιδέα της καταγραφής, σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί και τον κινητήριο μοχλό παραγωγής της με τον ίδιο τρόπο που και η γλώσσα ως μέσο επικοινωνίας επενεργεί στην διαδικασία παραγωγής των ιδεών.
Η επικοινωνία δεν είναι μόνο οπτικοακουστική και οι σχεδιαζόμενες καταγραφές δεν περιορίζονται σε μία απλή αντίληψη των γεωγραφικών, των πολεοδομικών και των υπόλοιπων χαρακτηριστικών ενός τόπου αλλά εμπεριέχουν και την άμεση μελέτη και ανάλυση πολλαπλών δεδομένων και χαρακτηριστικών όπως: κοινωνικών, πολιτικών, ψυχαναλυτικών κ.α. τα οποία συνθέτουν τις φυσιογνωμίες του καταγραφόμενου χώρου – πομπού αλλά και του υποθετικού χρήστη-δέκτη.
Παρακολούθηση
Οι διαδικτυακές κάμερες με προορισμό τις δημοσιεύσεις των καταγραφών στον εικονικό χώρο δεν έτυχαν πάντοτε ευχάριστης υποδοχής στον πραγματικό χώρο. Πράγμα που δικαιολογείται από τις περιπτώσεις όπου η χρήση τους είχε ως αποτέλεσμα την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με την έννοια της παραβίασης της ατομικής ζωής 7. Μικρού μεγέθους κάμερες, συνήθως εντελώς αφανείς, τοποθετημένες μέσα σε αυστηρά προσωπικούς χώρους, μεταδίδουν τις ιδιωτικές στιγμές των ανυποψίαστων επισκεπτών τους σε μακρινές περιοχές του πλανήτη. Εμφανείς κάμερες τοποθετημένες σε δημόσιους χώρους με την πρόφαση της προστασίας της δημόσιας ζωής εκφυλίζονται σε άγρυπνα μάτια παρακολούθησης των πολιτών. Σε άλλες περιπτώσεις εργοδότες τις χρησιμοποιούν για τον διαρκή και αυστηρό έλεγχο των εργαζομένων τους.
Η χρήση και το μέλλον του διαδίκτυου, που για αρκετούς άνοιγε μία καινούργια δυνατότητα εκδημοκρατισμού και ελεύθερης επικοινωνίας και γνώσης, πολλές φορές ανατράπηκε και απέκτησε τη διάσταση του «μεγάλου αδερφού» που βρίσκεται παντού και πάντοτε και ελέγχει, επιτηρεί και καταγράφει αυτόματα κάθε ατομική και κοινωνική δραστηριότητα σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη.
Η αλματώδης εξέλιξη και διάδοση ως καταγραφική πλατφόρμα ιχνών με την προσδοκία ενός “πλατωνικού” χώρου ελεύθερης διακίνησης ιδεών, επικοινωνίας και διάδοσης της γνώσης και όχι ως μια καινούργια μορφή ελέγχου, παρακολούθησης και εμπορευματοποίησης, – η συνεχής διεύρυνση και βελτιστοποίηση της παρεχόμενης πληροφορίας αλλά και της ταχύτητάς της και ο αυξανόμενος έλεγχος της ροής της από τους χρήστες, -η πιθανή μελλοντική απλοποίηση της δυνατότητας σύνθεσης της πληροφορίας και η οικειοποίηση και κατανόηση των σχετικά καινούργιων μέσων έκφρασης, οδηγούν σε μια συνεχή διεύρυνση και μεταμόρφωση της αντίληψής μας για το φυσικό χώρο, την έκφραση, την επικοινωνία και την συνύπαρξή μας εκεί.
1 Mitchell, City of Bits
2 π.χ. http://earthobservatory.nasa.gov/Observatory/
τον Ιούλιο του 1997 περισσότεροι από 45 εκατομμύρια θεατές
3 π.χ. http://www.hellascams.gr/grc/index.html
4 π.χ. www.africam.com
5 Kathy Rae Huffman, Video and Architecture beyond the Screen
6 Ars Electronica 2003, Code – The Language of our Time
7 http://www.wearcam.org/netcam_privacy_issues.html
Σου στέλνω το κείμενό σου να το έχεις στην τελική του μορφή
Μήπως μπορείς σε μια υποσημείωση να πεις περισσότερα, να εξηγήσεις,
την ιδέα της δύναμης των δέκα ;